لابيرنت Labyrinth

به بهانه پخش مجدد شعبده باز از شبکه MBCPersia
فیلم شعبده باز به کارگردانی Neil Burger و محصول سال ۱۹۹۶ آمریکاست.
فیلم داستان عشق یک پسر نجار به دختری از طبقه اشراف اتریش و مجارستان را روایت میکند. ادوارد آبرومویچ یا آیزنهایم پسری است که همراه با پدر خود به قصر یک دوشس مجار راه پیدا میکند و در آنجا با او اشنا میشود. صمیمیت این دو با واکنش خانواده اشرافی روبرو میشود و آنها به ناچار از هم جدا میشوند. در همین زمان پسر با شعبده بازی آشنا میشود و تحت تاثیر کارهای او قرار میگیرد او برای سوفی- دوست دخترش- تعریف میکند که تصمیم دارد به چین برود و با هنر شعبده بازی بطور کامل آشنا شود. صوفی قول میدهد که در این سفر همراه او باشد. صمیمیت این دو با واکنش خانواده اشرافی روبرو میشود و آنها را برای جدایی تحت فشار قرار میدهند. سوفی با ادوارد به یک کلبه چوبی جنگلی پناه می برد و از او میخواهد تا هر دو آنها را ناپدید کند، کاری که ادوارد کوچک ناتوان از آن است. پلیس آنها را می یابد و آن دو به ناچار از هم جدا میشوند.

۱۵ سال بعد سر و کله شعبده بازی به نام آیزنهایم در شهر وین پیدا میشود که برحسب اتفاق در تماشاخانه با عشق دوران کودکی خود یعنی سوفی روبرو میشود. سوفی اما اکنون نامزد لئوپولد ولیعهد امپراطوری اتریش- مجارستان است. شاهزاده قصد دارد از یکطرف با یک کودتا امپراطور را از قدرت سرنگون کند و از طرف دیگر با سوءاستفاده از سوفی بر حکومت مجارستان چنگ بیندازد. با شعله ور شدن عشق قدیمی بین ایزنهایم و سوفی آنها تصمیم میگیرند این بار با از یکدیگر جدا نشوند. عشقی که برای به فرجام رسیدن مانع بزرگی چون لئوپولد بر سر راه آن است. لئوپولد از طریق سربازرس اول از جریان این ارتباط آگاه میشود و سعی میکند از طریق او آیزنهایم را از سر راه بردارد. طبق نقشه شعبده باز مردم متوجه کشته شدن سوفی میشوند و با تمهید او انگشت اتهام متوجه شاهزاده میشود. در نمایشی جدید به کمک دوستان چینی، آیزنهایم روح سوفی را احضار میکند و اشارات سوفی احساسات مردم را علیه شاهزداه میشوراند.

سربازرس با سرنخ هایی به این نتیجه میرسد که ولیعهد قطعا در مرگ سوفی دخالت داشته و همزمان قصد کودتا علیه امپراطور را دارد. بدین ترتیب در نامه ای امپراطور را آگاه میکند. در لحظه ای که سواران امپراطور برای دستگیره ولیعهد از راه میرسند او خود را با گلوله میکشد. در پایان فیلم سربازرس متوجه میشود که مرگ سوفی چیزی جز تردستی شعبه باز نبوده و آنها اکنون اسوده از تعقیب ولیعهد مرده در سرزمینی سبز و دور زندگی عاشقانه و رویایی خود را آغاز میکنند. فیلم شعبده باز از چند منظر قابل تامل است:
۱/ این فیلم با سرمایه ۱۷ میلیون دلار چیزی نیست جز معجون فیلمنامه استادانه، بازی های خارق العاده شخصیت هایی چون ادوارد نورتون و پاول جیاماتی - به ترتیب در نقش شعبده باز و سربازرس- فضاسازی ساده اما ظریفی که در خدمت انتقال احساس ناامنی قهرمان فیلم است و موسیقی هوشمندانه ای که بدون ادعا فضای تاریک و دلهره اور اما شکوه مند فیلم را روایت میکند. چندی پیش یکی از مهمانان صدای آمریکا ادعا میکرد فیلم های با سرمایه زیر ۴۰ میلیون دلار بطور قطع فیلم های شکست خورده ای هستند که سرنوشت محتومشان پیشاپیش رقم خورده است. فروش بیش از ۸۷ میلیون دلاری این فیلم در آمریکا و فروش ۴۰ میلیون دلاری آن خارج از آمریکا به همراه فروش نزدیک به ۴۰ میلیون دلار از نسخه های دی وی دی آن در سراسر جهان قطعاً آن را به یکی از معدود سودآورترین فیلم های کلاسیک دنیای سینما تبدیل کرده است (حدود ۱۰ برابر سرمایه اولیه) و پاسخ دندانشکنی به این گونه تصورات احمقانه در مورد نقش پول در جذابیت یک فیلم سینمایی است.
۲/ فیلم علاوه بر روایت استادانه ماجرای یک عشق طوفانی و تلاش تحسین برانگیز یک شعبده باز بر همه قدرت و درندگی که در پی نابودی چنین عشق هایی است در لایه دیگر روایتگر فلسفه عرفانی- شرقی خاصی است که مرگ و زندگی را چیزی جز توهم انسان ها نمی داند. اشاره فیلم به سفر شعبه باز به شرق و افتتاح تماشاخانه جدید به همراهی چند چینی برای احضار ارواح کسانی که آنان را مرده می پندارند نیز بی شک به همین فلسفه دیرپای شرقی اشاره کرده است.
۳/ فیلم شعبده باز بی اختیار مرا به یاد فیلم “چنگال گربه” هارول لوید می اندازد. در آنجا نیز هارول لوید از غرب به چین می رود در آنجا دوران جوانی خود را به آموزش آداب و رسوم چینی بپردازد آنگاه به غرب برمیگردد تا در نهایت به کمک دوستان چینی اش بر تبهکارانی که قصد نابودی او را داشتند غلبه کند!
۴/ فیلم شعبده باز فیلمی برای یک بار دیدن نیست. از آن دسته فیلم های معمایی پلیسی که با حل شدن معما چیزی برای گفتن ندارد. فیلم شعبده باز فیلمی است که باید بارها و بارها باید دید و از روایت بی نظیر، بازی های جذاب و اعجاب انگیز و فیلمنامه استوار و مثال زدنی آن لذت برد. فیلم نامزد جایزه اسکار ۲۰۰۷ بوده و به حق از جمله فیلم های به یادماندنی کلاسیک تاریخ سینما خواهد بود.